كرد : « * ( وَأَنْتَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ ) * - و تو بر هر چيزى شاهد و ناظرى » تا دلالت كند بر اينكه شهادتى هم كه او در ايام زندگى خود متصدى آن بود حصه ناچيزى بود از شهادت عامه مطلقه اى كه خداى تعالى بر هر چيز دارد ، چون حق تعالى نه تنها شاهد بر اعمال ، آن هم تنها اعمال امت مسيح ( ع ) است ، بلكه هم شاهد بر اعيان همه موجودات است و هم بر اعمال آنها است كه از آن جمله است اعمال بندگانش و از آن جمله است اعمال امت مسيح ، چه اعمالى كه در زمان مسيح مىكرده‌اند و چه اعمالى كه بعد از وى انجام مىداده‌اند ، پس خداى تعالى هم با وجود شهدا و هم بدون آنان شهيد است ، و از اين جا روشن مىشود كه حصر مزبور در حق خداى تعالى صادق است اگر چه شهداى ديگر هم از قبيل مسيح باشند كه شهادت دهند . و گرنه ، اگر مثلا شاهد بودن مسيح مضر به اين حصر بود خود مسيح با اينكه مىدانست بعد از او پيغمبران و شهداى ديگرى هم خواهند بود ، شهادت بعد از خود را حصر در خداى تعالى نمىكرد ، دليل اينكه مىدانست بعد از او پيغمبر و شهيد ديگر خواهد آمد بشارتى است كه خود او بر آمدن رسول خدا ( ص ) داده . و قرآن كريم آن را از او حكايت نموده و فرموده : « يا بَنِي إِسْرائِيلَ إِنِّي رَسُولُ اللَّه إِلَيْكُمْ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيَّ مِنَ التَّوْراةِ وَمُبَشِّراً بِرَسُولٍ يَأْتِي مِنْ بَعْدِي اسْمُه أَحْمَدُ » « 1 » و در اينكه مانند مسيح شهيد است در قرآن كريم فرموده : « وَجِئْنا بِكَ عَلى هؤُلاءِ شَهِيداً » « 2 » ، علاوه بر اينكه در صحت حصر مسيح همين بس كه قرآن آن را حكايت نموده و بر آن صحه گذاشته و آن را ابطال نكرده است ، پس اشكالى نيست در اينكه تنها خداى سبحان شهيد است و بس ، اگر چه شهدايى هم باشند ، به اين معنا كه حقيقت شهادت تنها از آن خداى سبحان است ، چنان كه حقيقت هر كمالى از آن اوست ، و اگر غير خدا كسى چيزى از كمالات و خيرات را دارا است ، خداوند به او تمليك كرده و اين تمليك هم نظير تمليكهاى ما نيست كه اگر چيزى به كسى تمليك كنيم ديگر داراى آن چيز نيستيم ، آرى خداى تعالى چنان نيست كه اگر به كسى چيزى تمليك كند ، باعث شود كه خود ، مالك آن نباشد . گويا آيه شريفه محتاج به توضيح بيشترى نباشد ، و بر خواننده محترم است كه در اطراف آنچه گفته شد تدبر نمايد . پس ، از اين دو آيه شريفه كه حال مسيح ( ع ) را حكايت مىكند معلوم شد كه

--> ( 1 ) هان اى بنى اسرائيل بدرستى من فرستاده خدايم بسوى شما در حالتى كه مصدق كتاب تورات موجود و مبشر به آمدن رسولى هستم كه بعد از من خواهد آمد و اسم مباركش احمد است . سوره صف آيه 6 . ( 2 ) سوره نساء آيه 41 .